PRACA POGLĄDOWA
Rola pielęgniarki podstawowej opieki zdrowotnej w pierwotnej i wtórnej profilaktyce antytytoniowej
 
Więcej
Ukryj
1
Katedra Medycyny Społecznej i Zapobiegawczej, Uniwersytet Medyczny w Łodzi
 
Med Og Nauk Zdr. 2012;18(3):243–246
SŁOWA KLUCZOWE
STRESZCZENIE ARTYKUŁU
Wstęp:
Palenie tytoniu stanowi główny, pojedynczy, usuwalny czynnik zagrożenia chorobami układu krążenia, nowotworami złośliwymi i chorobami układu oddechowego. Przewiduje się, że bez zintegrowanych działań antytytoniowych w XXI wieku na świecie z powodu palenia tytoniu umrze około 1 mld osób. W Polsce każdego roku choroby odtytoniowe powodują śmierć blisko 70 tys. osób i skracają przeciętne trwanie życia. Do działań na rzecz zmniejszenia częstości palenia tytoniu przez Polaków od lat zachęca się zarówno lekarzy wszystkich specjalności, jak i pielęgniarki. W profilaktyce antytytoniowej mogą one odgrywać kluczową rolę. Celem pracy jest omówienie sytuacji w codziennej pracy pielęgniarki, które można wykorzystać zarówno do zapobiegania rozpoczęciu palenia, jak i do nakłaniania palących pacjentów do zaprzestania palenia. Częsty kontakt z pacjentami, dobra komunikacja, zaufanie i autorytet pielęgniarki sprawiają, że może ona wnieść znaczący wkład w ograniczenie palenia tytoniu. Praca omawia, jak w praktyce pielęgniarskiej, niezależnie od miejsca zatrudnienia (zakład opieki zdrowotnej, zakład pracy, szkoła, dom pacjenta), można podejmować działania antynikotynowe dostosowane do indywidualnej sytuacji pacjenta, wykorzystując jego stan zdrowia jako główną motywację do zaprzestania palenia. Wnioski: 1. Pielęgniarka powinna odgrywać znaczącą rolę w działaniach antytytoniowych obejmujących: edukację pacjenta, ocenę stopnia gotowości do zaprzestania palenia, budowę motywacji zdrowotnej oraz pomoc lekarzowi w stosowaniu Minimalnej Interwencji Antynikotynowej. Oprócz edukacji pacjentów, może być ona inicjatorem i organizatorem kampanii antytytoniowych, programów terapii oraz wpływać na kadrę kierowniczą, aby ta zapewniała środowisko wolne od dymu tytoniowego. 2. Podstawowa opieka zdrowotna stwarza pielęgniarce bardzo wiele okazji do przedstawienia pacjentowi negatywnych skutków palenia i pokazania korzyści z jego zaprzestania.


Introduction:
Tobacco smoking is a single, major, modifiable risk factor of cardiovascular diseases, malignant cancer and respiratory diseases. It is estimated that in the 21 st century there will be 1 million deaths unless integrated anti-tobacco actions are taken. In Poland, tobacco-related diseases are the cause of nearly 70,000 deaths annually, and reduce the average life span. Physicians of all specializations, as well as nurses, have been encouraged to undertake actions against tobacco smoking. Nurses may play a key role in anti-tobacco prevention. The objective of the study is to discuss everyday situations in the work of nurses when patients may be prevented from starting smoking or convinced to discontinue smoking. Due to frequent contact with patients, good communication, trust and authority nurses may considerably contribute to the reduction of tobacco smoking. The presented report shows how nurses, regardless of their place of employment (NHS, institution, school, patient’s home), can undertake preventive actions adjusted to the individual situation of a patient, using the information concerning the patient’s state of health as a factors motivating the discontinuation of smoking. Conclusions: 1. Nurses should play a crucial role in anti-tobacco preventive actions which cover: patient’s education, assessment of the degree of patient’s readiness to discontinue smoking, boosting health motivation, as well as assisting physicians to apply Minimal Anti-tobacco Intervention. Apart from educating patients, nurses may initiate and organize anti-tobacco campaigns, therapy programmes; moreover, they may influence the management to create a tobacco free environment. 2. Primary health care creates many opportunities for a nurse to present to patients the negative effects of smoking, and show the benefits of stopping. Key words: smoking, nurse, prophylactic activities

 
REFERENCJE (26)
1.
Zatoński W, Mańczuk M, Sulkowska U, i wsp. Palenie tytoniu w populacji mężczyzn i kobiet w latach 1974-2004. Zdrowie Publiczne i Zarządzanie. Zeszyty Naukowe Ochrony Zdrowia 2009; 7(2): 4-11.
 
2.
Globalny sondaż dotyczący używania tytoniu przez osoby dorosłe (GATS).Polska 2009-2010. Światowa Organizacja Zdrowia, Ministerstwo Zdrowia. http://www.mz.gov.pl/wwwfiles/... sondaz_tyt_15112010.pdf.
 
3.
Dłużniewska M. Choroby układu krążenia a palenie tytoniu – epidemiologia, mechanizmy patogenne. Kardiol Pol.1997; 47: 149-153.
 
4.
Prochaska J O, Di Clemente C C. Stages and processes of self-change of smoking: Toward an integrative model of change. J Consult Clin Psychol. 1983; 51: 390-395.
 
5.
Gerstenkorn A., Suwała M.: Wykrywanie uzależnienia od tytoniu w różnych grupach wieku. Prz Lek. 2009; 66(10): 745-749.
 
6.
Wawrzyniak A. Horst-Sikorska W. Motywacja pacjenta a przestrzeganie zasad terapii w chorobach przewlekłych. Forum Med Rodz. 2008; 2(6): 420-423.
 
7.
Colivicchi F, Mocini D, Tubaro M, Aiello A, Clavario P, Santini M. Effect of smoking relapse on outcome after acute coronary syndromes. Am J Cardiol. 2011; 108: 804–808.
 
8.
Free C, Knight R, Robertson S.: Smoking cessation support delivered via mobile phone text messaging (txt2stop): a single-blind, randomized trial. Lancet 2011; 378: 49-55.
 
9.
Katz D, Tang F, Faseru B, et al. Prevalence and correlates of smoking cessation pharmacotherapy in hospitalized smokers with acute myocardial infarction. Am Heart J. 2011; 162: 74–80.
 
10.
Suwała M, Drygas W, Gerstenkorn A. Byli palacze tytoniu w starszym wieku a ich stan zdrowia. Pol Merkuriusz Lek. 2007; 12(132): 532-535.
 
11.
Ezzati M, Lopez AD. Regional, disease specific of smoking-attributable mortality in 2000. Tob. Control 2004; 13: 388.
 
12.
Greenland P, Smith SC Jr, Grundy SM. Improving coronary heart disease risk assessment in asymptomatic people: role of traditional risk factors and non-invasive cardiovascular tests. Circulation 2001; 104: 1863.
 
13.
Kannel W B. Cardiovascular risk factors in the elderly. Coron Artery Dis. 1997; 8: 565.
 
14.
Doll R, Peto R, Boreham J, Sutherland I. Mortality in relation to smoking: 50 years’ observations on male British doctors.: BMJ 2004; 328: 1519.
 
15.
LaCroix A Z, Lang J, Scherr P, et al. Smoking and mortality among older men and women in three communities. N Engl J Med.1991; 324: 1619.
 
16.
Rocznik Demograficzny 2009. GUS, Warszawa 2010.
 
17.
Wróblewska M, Kuna P. Dym tytoniowy a choroby układu oddechowego. Terapia 2007;4: 90-96.
 
18.
Foy C G, Bell R A, Farmer D F, at al. Smoking and Incidence of Diabetes Among U.S. Adults. Diabetes Care 2005; 28(10): 2501-2507.
 
19.
Polakowska M, Broda G, Drygas W, i wsp. Psychospołeczne uwarunkowania nałogu palenia tytoniu w populacji polskiej. Wyniki Ogólnopolskiego Badania Stanu Zdrowia Ludności Polski –WOBASZ. Zdrowie Publiczne i Zarządzanie. Zesz Nauk Ochrony Zdr. 2009; 7(2): 49-57.
 
20.
Anonymans. Smoking cessation during previous year among adults: Unites States 1990 and 1991. Morb Mortal Wkly Re. 1993; 42: 504-7.
 
21.
Fiore M, et. al. Treating tobacco use and dependence. Clinical practice guideline. Rockville, MD: U.S. Department of Health and Human Services, Public Health Service, 2000.
 
22.
Zatoński W, Przewoźniak K. Palenie tytoniu w Polsce: postawy, następstwa zdrowotne i profilaktyka. Centrum Onkologii-Instytut, Warszawa 1999.
 
23.
Florek E. Palenie tytoniu w Polsce i na świecie-fakty i liczby. Konferencja naukowo-szkoleniowa dla farmaceutów „Nikotynowa terapia zastępcza”. Katowice 2006.
 
24.
Stec B. Używanie substancji psychoaktywnych przez młodzież. Psychiatria 2005; 2(1): 19-28.
 
25.
Fidler J A, Wardle J, Henning Brodersen N, et al. Vulnerability to smoking after trying a single cigarette can lie dormant for three years or more. Tobacco Control 2006; 15: 205-209.
 
26.
Broszkiewicz M, Suwała M, Drygas W. Jak przeprowadzić kampanię antytytoniową „Rzuć palenie i wygraj ”. AM Łódź 2000.
 
eISSN:2084-4905
ISSN:2083-4543