PRACA ORYGINALNA
Zachowania zdrowotne, stopień akceptacji choroby i poziom wiedzy żywieniowej osób chorych na niedoczynność tarczycy i autoimmunologiczne zapalenie tarczycy typu Hashimoto. Badanie wstępne
 
Więcej
Ukryj
1
Division of Health Promotion, Department of Public Health, Faculty of Health Sciences, Medical University, Wrocław, Poland
2
University Clinical Hospital, Wroclaw, Poland
AUTOR DO KORESPONDENCJI
Barbara Grabowska   

Division of Health Promotion, Department of Public Health, Faculty of Health Sciences, Medical University, Wrocław, Poland
 
 
SŁOWA KLUCZOWE
DZIEDZINY
STRESZCZENIE ARTYKUŁU
Cel pracy:
Ocena zachowań zdrowotnych, stopnia akceptacji choroby i zwyczajów żywieniowych u osób chorych na niedoczynność tarczycy i autoimmunologiczne zapalenie tarczycy typu Hashimoto.

Materiał i metody:
Badaniem objęto 180 osób, przeprowadzono je metodą sondażu diagnostycznego, wykorzystując narzędzia: kwestionariusz żywieniowy QEB, Inwentarz Zachowań Zdrowotnych (IZZ) oraz Skalę Akceptacji Choroby (AIS).

Wyniki:
Badana grupa charakteryzowała się przeciętnym nasileniem zachowań zdrowotnych i uzyskała średnio 82,87 pkt na 118 możliwych. W Skali Akceptacji Choroby badani uzy-skali 29,49 pkt na 40, co świadczy o dość wysokiej akceptacji własnego stanu chorobowego. Im wyższa była jakość diety badanych, tym wyższy wskaźnik zachowań zdrowotnych ich cechował. Stopień akceptacji choroby koreluje dodatnio z pozytywnym nastawieniem psychicznym. Im większa akceptacja choroby, tym silniejsze pozytywne nastawienie psychiczne.

Wnioski:
1. U osób chorujących na niedoczynność tarczycy i chorobę Hashimoto wraz z wiekiem wzrasta podejmowanie zachowań zdrowotnych, najsilniej w domenie praktyk dotyczących zdrowia i pozytywnego nastawienia psychicznego. 2. W badanej grupie chorych nasilenie zachowań zdrowotnych wzrasta wraz z poziomem akceptacji choroby, zwłaszcza w za-kresie pozytywnego nastawienia psychicznego. 3. Wiedza żywieniowa badanych była jedynie na dostatecznym poziomie. Nie stwierdzono zależności pomiędzy ich wiekiem, poziomem wykształcenia i miejscem zamieszkania a wiedzą żywieniową.


Objective:
The aim of the study was assessment of health behaviours, degree of acceptance of the disease, and nutritional habits among patients with hypothyroidism and Hashimoto’s autoimmune thyroiditis.

Materials and method:
The study included 180 patients, conducted by the method of a diagnostic survey using the following instruments: the Questionnaire of Eating Behaviours (QEB), Health Behaviour Inventory (IZZ), and the Acceptance of Illness Scale (AIS).

Results:
The examined group was characterized by a mediocre intensity of health behaviours and obtained, on average, 82.87 scores per 118 possible scores. According to the Acceptance of Illness Scale, the respondents obtained 29.49 scores per 40, which evidences a relatively high acceptance of own medical condition. The higher the quality of the respondents’ diet, the higher the health behaviour index, whereas the level of nutritional knowledge had no effect on the pro-health and anti-health eating index.

Conclusions:
1. In patients with hypothyroidism and Hashimoto’s autoimmune thyroiditis the undertaking of health behaviours increased with age, most strongly in the domain of health practices and positive psychological attitude. 2. The intensity of health behaviours increased with the level of acceptance of the disease, especially with respect to positive psychological attitude. 3. Patients whose eating habits were characterized by a high quality of diet index (pro-health eating index), showed intensified health behaviours. The level of nutritional knowledge among patients with hypothyroidism and Hashimoto’s autoimmune thyroiditis was related neither with a high nor a low quality of diet index (pro-health and anti-health diet index).

 
REFERENCJE (17)
1.
Pastusiak K, Michałowska J, Bogdański M. Postępowanie dietetyczne w chorobach tarczycy. For Zab Met. 2017; 4: 155–160.
 
2.
Karpińska J, Kryszałowicz B, Błachowicz A, Franek E. Pierwotne, wtórne i jatrogenne zaburzenia czynności tarczycy. Choroby Serca i Naczyń. 2007; 1: 48- 53.
 
3.
Szwajkosz K, Wawryniuk A, Sawicka K, Łuczyk R, Tomaszewski A. Niedoczynność tarczycy jako skutek przewlekłego autoimmunologicznego zapalenia gruczołu tarczowego. J Edu Health Sport. 2017; 7: 41–54.
 
4.
van der Gaag, E, van der Palen, J, Schaap, P, van Voorthuizen, M, Hummel, T. A lifestyle (dietary) intervention reduces tiredness in children with subclinical hypothyroidism, a randomized controlled trial. Int J Environ Res Public Health. 2020; 17(10). doi: 10.3390/ijerph17103689.
 
5.
Wojtas N, Wadolowska L, Bandurska-Stankiewicz E. Evaluation of qualitative dietary protocol (Diet4hashi) application in dietary counseling in hashimoto thyroiditis: Study protocol of a randomized controlled trial. Int J Environ Res Public Health. 2019; 16(23). doi: 10.3390/ijerph16234841.
 
6.
Neć M. Ocena jakości życia pacjentów z autoimmunologiczną chorobą tarczycy, praca doktorska, Lublin 2017 (dostęp:19.07.20).
 
7.
Juczyński Z. Narzędzia pomiaru w promocji i psychologii zdrowia. PTP. Warszawa; 20 09. 110 –116, 162–166.
 
8.
Wądołowska L, Krusińska B. Procedura opracowania danych żywieniowych z kwestionariusza. http://www.uwm.edu.pl/edu/lidi... (dostęp: 2019.01.12).
 
9.
Wajrak A, Włoszczak-Szubzda A. Poczucie umiejscowienia kontroli a podejmowanie zachowań zdrowotnych przez pacjentów z chorobami tarczycy. AZiCH. 2018; 2: 71–90.
 
10.
Muszalik M, Zielińska-Więczkowska H, Kędziora-Kornatowska K, Kornatowski T. Ocena wybranych zachowań sprzyjających zdrowiu wśród osób starszych w oparciu o Inwentarz Zachowań Zdrowotnych Juczyńskiego w aspekcie czynników socjo-demograficznych. Probl Hig Epidemiol. 2013; 94(3): 509–513.
 
11.
Kurpas D, Czech T, Mroczek B. Akceptacja choroby pacjentów z cukrzycą oraz jej wpływ na jakość życia i subiektywna ocenę zdrowia. Fam Med Primary Care Rev. 2012; 14(3): 383–388.
 
12.
Krzyżanowska E, Matej A, Łuczyk R, Kropornicka B, Baczewska B, Olszak C, Nowicka E, Daniluk J. Wpływ akceptacji choroby na zachowania zdrowotne pacjentów z marskością wątroby. J Educ Health Sport. 2016; 6(11): 225–244. http://dx.doi.org/10.5281/zeno... (dostęp:2019.01.12).
 
13.
Staniszewska A, Religioni U, Dąbrowska-Bender M. Acceptance of disease and lifestyle modification after diagnosis among young adults with epilepsy. Patient Prefer Adherence. 2017; 11: 165–174.
 
14.
Bogusz R, Humeniuk E. Psychosocial determinants of disease acceptance in selected mental disorders. Ann Agric Environ Med. 2017; 24: 644–647.
 
15.
Son S, Ro Y, Hyun H, Lee H, Song K. A comparative study on dietary behavior, nutritional knowledge and life stress between Korean and Chinese female high school students. Nutr Res Pract. 2014; 8: 205–2012.
 
16.
Sorbal M, Palacz-Wróbel M. Świadomość prewencyjnego działania diety oraz nawyki żywieniowe kobiet z chorobami tarczycy w wieku 20–50 lat. Med Rodz. 2018; 21(2A): 16–22. https://doi.org/10.25121/MR.20... (dostęp:2019.01.12).
 
17.
Sadowska J, Stawska A. Dietoprofilaktyka chorób współtowarzyszących niedoczynności tarczycy w wybranej grupie kobiet. Bromat Chem Toksykol. 2015; XLVIII(4): 690–700.
 
eISSN:2084-4905
ISSN:2083-4543