6
MNiSW
58.21
ICV
PRACA POGLĄDOWA
 
 

Znaczenie aminokwasów rozgałęzionych w żywieniu człowieka oraz profilaktyce i przebiegu niektórych chorób

 
1
Zakład Oceny Żywienia, Wydział Nauk o Żywieniu Człowieka i Konsumpcji, Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego, Warszawa
2
Oddział Chorób Wewnętrznych i Kardiologii ze Stacją Dializ, Wojewódzki Szpital Chirurgii Urazowej św. Anny w Warszawie
MONZ 2013;19(3):379–384
SŁOWA KLUCZOWE:
STRESZCZENIE ARTYKUŁU:
Aminokwasy rozgałęzione (leucyna, izoleucyna, walina) przede wszystkim są składnikami białek, ale regulują także wiele procesów fizjologicznych w organizmie człowieka. Celem pracy było dokonanie analizy obecnego stanu wiedzy na temat znaczenia BCAA dla organizmu człowieka, wykorzystania ich w żywieniu ludzi zdrowych i chorych oraz w profilaktyce wybranych chorób. Zapotrzebowanie dorosłego człowieka na leucynę, walinę i izoleucynę wynosi odpowiednio: 40; 17–25; 19 mg/kg masy ciała. Niedobory w spożyciu aminokwasów rozgałęzionych są rzadkie i dotyczą głównie osób należących do grup spożywających niedostateczne ilości białka w diecie oraz osób cierpiących na choroby nerek i wątroby, u których metabolizm białek został zaburzony. Z dostępnych danych wynika, iż dawki dwu-, a nawet trzykrotnie wyższe od zalecanych są dobrze tolerowane i nie powodują żadnych efektów ubocznych. Odpowiednio wysokie stężenie aminokwasów rozgałęzionych we krwi jest czynnikiem powodującym ograniczony wychwyt tryptofanu, tyrozyny i fenyloalaniny do mózgu. Właściwość ta jest wykorzystywana w leczeniu szeregu schorzeń takich jak: marskość i encefalopatia wątrobowa, fenyloketonuria, zaburzenie afektywne dwubiegunowe, dyskineza późna oraz zespół wyniszczenia nowotworowego. Aminokwasy rozgałęzione, poza budulcową, pełnią też funkcję regulacyjną w zakresie oddziaływania na sekrecję hormonów i katecholamin, powstawanie neurotransmiterów, pobudzanie syntezy białek. Mogą stanowić źródło energii, wpływać na samopoczucie, redukować zmęczenie fizyczne. Stanowią substrat do syntezy innych aminokwasów oraz są ważnym czynnikiem w leczeniu niektórych chorób.

Branched chain amino acids (leucine, isoleucine, valine) are mainly constituents of proteins, but also regulate many physiological processes in the human body. The aim of this study was to analyze the current state of knowledge about the importance of BCAA in human beings, their use in the nutrition of the healthy and sick, and in the prevention of some diseases. Adult needs for leucine, valine and isoleucine are, respectively: 40, 17–25, 19 mg / kg body weight. Deficiencies in the intake of BCAA’s are rare and concerns groups consuming inadequate amounts of protein in the diet, and those suffering from kidney and liver diseases in which protein metabolism is disturbed. The available data show that doses of two or even three times higher than those recommended are well tolerated and do not cause any side effects. A sufficiently high concentration of branched chain amino acids in the blood is a factor in the limited uptake of tryptophan, tyrosine and phenylalanine to the brain. This property is used in the treatment of several diseases, such as cirrhosis and hepatic encephalopathy, phenylketonuria, bipolar disorder, tardive dyskinesia and cachexia syndrome. Branched chain amino acids, in addition to their constituent function, also play a regulatory role in the effect on the secretion of hormones and catecholamines, the formation of neurotransmitters, and stimulation of protein synthesis. They can be a source of energy, influence wellbeing, reduce physical fatigue. They are a substrate for the synthesis of other amino acids and are an important factor in the treatment of certain diseases. Key words: branched chain amino acids, leucine, isoleucine, valine, demand
eISSN:2084-4905
ISSN:2083-4543