PRACA ORYGINALNA
Promocja zdrowia w aspekcie asortymentu produktów oferowanych przez sklepiki szkolne
 
Więcej
Ukryj
1
Zakład Technologii i Oceny Jakości Żywności, Wydział Zdrowia Publicznego, Śląski Uniwersytet Medyczny w Katowicach
2
Zakład Profilaktyki Chorób Żywieniowozależnych, Wydział Zdrowia Publicznego, Śląski Uniwersytet Medyczny w Katowicach
3
Zakład Żywienia Człowieka, Wydział Zdrowia Publicznego, Śląski Uniwersytet Medyczny w Katowicach
 
Med Og Nauk Zdr. 2013;19(4):420–424
SŁOWA KLUCZOWE
STRESZCZENIE ARTYKUŁU
Wprowadzenie:
Sposób żywienia jest jednym z podstawowych czynników warunkujących stan zdrowia ludzi. Prawidłowe żywienie zapewnia dzieciom i młodzieży odpowiedni wzrost i rozwój. Ważne jest wykształcenie właściwych nawyków żywieniowych w tej grupie jako podstawy prozdrowotnych zachowań.

Cel:
Celem pracy była analiza asortymentu produktów oferowanych przez sklepiki szkolne.

Materiał i metody:
Badaniem objęto 10 szkół gimnazjalnych miasta Jaworzno. Analizę asortymentu produktów oferowanych przez sklepiki przeprowadzono na podstawie bezpośrednich obserwacji i rozmów ze sprzedawcami. Narzędziem wykonawczym obserwacji była autorsko opracowana tabela.

Wyniki:
Sklepiki szkolne oferowały szeroki lecz zbliżony asortyment produktów. Dominowały produkty niezalecane do codziennego spożycia, tj. słodycze, słodzone napoje gazowane, słone przekąski. W większości sklepików (8 sklepików) młodzież miała ograniczoną lub też w ogóle nie miała możliwości otrzymania produktów prozdrowotnych, tj. produktów mlecznych, owoców, warzyw czy kanapek. Tylko dwa sklepiki wyeliminowały ze sprzedaży słodzone napoje gazowane oraz chipsy, wprowadzając do sprzedaży owoce, które dostępne były każdego dnia. Ponadto w jednym z tych sklepików młodzież mogła codziennie zakupić świeże kanapki z ciemnego pieczywa oraz ciepłą herbatę. Żaden sklepik nie oferował uczniom warzyw. Produkty mleczne w postaci jogurtów smakowych każdego dnia można było otrzymać tylko w jednej szkole.


Introduction:
The mode of nutrition is one of the main determinants of human health. Adequate nutrition provides proper growth and development of children and adolescents. The training of appropriate nutritional habits in this population group is very important as a basis for health promoting behaviours.

Aim:
The objective of the study was an analysis of the assortment of products offered by school shops.

Material and Methods:
The study involved 10 junior high schools in Jaworzno. The analysis of the assortment of products offered by schools shops was performed based on direct observation and interviews with shopkeepers. The study instrument was a table constructed by the author.

Results:
School shops offer a wide but similar range of products. There dominated products which are not recommended for everyday s, i.e. sweets, sweet sparkling soft drinks and salty snacks. In most shops (8 shops) adolescents had a limited or no opportunity to buy healthy products such as: dairy products, fruit or vegetables, and sandwiches. Only two shops have eliminated sale of sweet sparkling soft drink and chips, introducing fruits that were available every day. In addition, only in one shop adolescents could buy fresh sandwiches with brown bread and hot tea every day. None of the shops offered any vegetables for the schoolchildren. Only in one school it was possible to buy dairy products in the form of favoured yogurts every day.

 
REFERENCJE (19)
1.
Charzewska J, Rychlik E, Wolnicka K, Wajszczyk B. Zasady prawidłowego żywienia. Dzieci i młodzież. W: Praktyczny Podręcznik Dietetyki. Jarosz M, (red.). IŻŻ; 2010:78–89.
 
2.
Ziemlański Ś. Podstawy prawidłowego żywienia człowieka. Cykl o zdrowym żywieniu. Instytut Danone; Warszawa; 1998.
 
3.
Bryl W. Otyłość u dzieci i młodzieży – interwencja, jaka, kiedy i dla kogo? Family Medicine&Primary Care Review; 2009; 11(3): 555–559.
 
4.
Rabiasz B, Jarosz M. Problem nadmiaru masy ciała wśród dzieci i młodzieży wiejskiej województwa podkarpackiego. Zdr Publ. 2010; 120(2):136–138.
 
5.
Szymocha M, Bryła M, Maniecka‑Bryła I. Epidemia otyłości w XXI wieku. Zdr Publ. 2009; 119(2):207–212.
 
6.
Woynarowska B. Zdrowe żywienie i aktywność fizyczna. W: Edukacja zdrowotna. Woynarowska B, (red.). Warszawa: PWN; 2010:298–327.
 
7.
Gajewska M, Zawieska D. Zachowania żywieniowe uczniów szkoły podstawowej w opinii dzieci i ich rodziców. Roczn. PZH. 2009; 60(4): 347–351.
 
8.
Roszko‑Kirpsza I, Olejnik BJ, Zalewska M, Marcinkiewicz S, Maciorkowska E. Wybrane nawyki żywieniowe a stan odżywienia dzieci i młodzieży regionu Podlasia. Probl Hig Epidemiol. 2011; 92(4): 799–805.
 
9.
Woynarowska B, Mazur J, Kowalewska A. Organizacja żywienia uczniów w szkole a profilaktyka nadwagi i otyłości. Zdr Publ. 2008; 118(2): 132–137.
 
10.
Wolnicka K, Jarosz M, Jaczewska‑Schuetz J. Analiza żywienia zbiorowego w Polsce w szkołach podstawowych i gimnazjach ze szczególnym uwzględnieniem ilości stołówek szkolnych, liczby uczniów korzystających z posiłków szkolnych oraz struktury finansowania tych posiłków. Żyw Człow Metab. 2009; XXXVI(5–6): 723–735.
 
11.
Jarosz M. Otyłość, żywienie, aktywność fizyczna, zdrowie Polaków. IŻŻ; Warszawa; 2006.
 
12.
Główny Urząd Statystyczny: Oświata i wychowanie w roku szkolnym 2011/2012. GUS; Warszawa; 2012.
 
13.
Szymander‑Buszka K, Waszkowiak K, Jędrusek-Golińska A, Sulima E, Skowrońska M. Ocena asortymentu sklepików w szkołach miasta Poznania. Probl Hig Epidemiol. 2010; 91(4): 628–631.
 
14.
Wójt-Kempa M, Lewandowska O. Środowiskowe uwarunkowania otyłości u dzieci ze szczególnym uwzględnieniem środowiska szkolnego. Piel Zdr Publ. 2011; 1(4): 333–342.
 
15.
Gajda R, Jeżewska‑Zychowicz M. Zachowania żywieniowe młodzieży mieszkającej w województwie świętokrzyskim – wybrane aspekty. Probl Hig Epidemiol. 2010; 91(4):611–617.
 
16.
Urbańska I, Czarniecka‑Skubina E. Częstotliwość spożycia przez młodzież produktów spożywczych oferowanych w sklepikach szkolnych. Żywność. Nauka. Technologia. Jakość. 2007; 3(52): 193–204.
 
17.
Opiela R, Załuska D. Realizacja programu „Trzymaj Formę” w roku szkolnym 2006/2007 jako istotny element profilaktyki otyłości wśród gimnazjalistów oraz uczniów ostatnich klas szkół podstawowych w województwie zachodniopomorskim. Probl Hig Epidemiol. 2009; 90(1): 126–133.
 
18.
Łukasiewicz D, Bachanek T, Kozłowska A. Nawyki żywieniowe dzieci i młodzieży ze szkoły podstawowej, gimnazjalnej i liceum na podstawie sprzedaży w sklepikach szkolnych. Zdr Publ. 2004; 14(1): 37–41.
 
19.
Szczerbiński R, Makowska K, Szczesiul PG. Dożywianie uczniów w szkołach województwa podlaskiego w 2003 roku. Roczn PZH. 2004; 55(4): 337–345.
 
eISSN:2084-4905
ISSN:2083-4543