PRACA POGLĄDOWA
Genetyczne modyfikacje organizmów – biotechnologiczny eksperyment na organizmach żywych
 
 
Więcej
Ukryj
1
Zakład Zdrowia Publicznego, Instytut Medycyny Wsi w Lublinie
 
Med Og Nauk Zdr. 2012;18(3):236–242
SŁOWA KLUCZOWE
STRESZCZENIE ARTYKUŁU
Wstęp:
Modyfikacje genetyczne organizmów żywych wydają się największym eksperymentem w dziejach nauki, którego efekty są trudne do przewidzenia, a którego skutki poznamy za wiele lat. Dynamiczny rozwój biotechnologii w ostatnich latach jest wynikiem odkryć genetycznych i rozwoju nanotechniki, które przyczyniły się do powstania tak zwanej „współczesnej biotechnologii”. Wykorzystuje ona metody inżynierii genetycznej pozwalające na uzyskiwanie genetycznie zmodyfikowanych organizmów (GMO), roślin i zwierząt. Obecnie największe znaczenie ma żywność zawierająca genetycznie zmodyfikowane składniki lub będąca organizmem modyfikowanym genetycznie oraz żywność i jej składniki produkowane przez GMO, lecz niezawierające GMO (np. inwentarz karmiony paszami GMO).Kontrowersje wokół GMO dotyczą: wpływu spożywania żywności produkowanej na bazie organizmów roślinnych lub zwierzęcych zmodyfikowanych genetycznie na zdrowie ludzi, wpływu GMO na środowisko naturalne, ważnych dla producentów i konsumentów żywności ekonomicznych konsekwencji prowadzenia upraw roślin genetycznie zmodyfikowanych lub hodowli zwierząt genetycznie zmodyfikowanych, prawnych aspektów „własności intelektualnej” firm biotechnologicznych wytwarzających w swych laboratoriach organizmy modyfikowane genetycznie, etycznych aspektów ingerencji człowieka w ukształtowany przez miliony lat ewolucji świat przyrody, bez możliwości nawet przybliżonego przewidywania skutków tego gigantycznego eksperymentu. W artykule przedstawiona została ogólna problematyka genetycznych modyfikacji organizmów, kwestia żywności modyfikowanej genetycznie, wpływu genetycznych modyfikacji na zdrowie, bioróżnorodności oraz kontrowersji prawnych i etycznych dotyczących genetycznych modyfikacji.


Introduction:
Genetic modification of living organisms seem to be the biggest experiment in the history of science, the effects of which are difficult to predict and will be known only after many years. The dynamic development of biotechnology in recent years is the result of genetic discoveries and the development of nanotechnology, which contributed to the so-called ‘modern biotechnology’. It uses genetic engineering methods which allow the obtaining of genetically modified organisms (GMOs), plants and animals. Currently, the most important problem is food containing genetically modified components or which is a genetically modified organism, or food ingredients produced by GMOs, but not containing GMOs (e.g. livestock fed on GM feed). The controversy over GMOs include: the impact of consuming food produced on the basis of genetically modified plant or animal organisms on human health, the impact of GMOs on the environment, the economic consequences of genetically modified crops, or breeding genetically modified animals for food producers and consumers, the legal aspects of ‘intellectual property’ of biotechnological companies that produce genetically modified organisms in their laboratories, the ethical aspects of human interference into the world of nature formed over millions of years of evolution ,without the possibility of predicting of even approximating the effects of this gigantic experiment. The article presents the general problem of the genetic modification of organisms and genetically modified food, the effect of genetic modification on health, biodiversity, and the legal and ethical controversies concerning genetic modification. Key words: genetic modification, health, environment, biotechnology

 
REFERENCJE (49)
1.
Bednarski W, Reps A. Biotechnologia żywności. Warszawa: WNT; 2003.
 
2.
Convention of Biological Diversity (with annexes). Concluded at Rio De Janeiro on 5 June 1992. United Nations Treaty.
 
3.
Hałat Z. Alergeny organizmów genetycznie modyfikowanych. Alergia 2004: 2-6.
 
4.
Ustawa z dnia 22.06. o organizmach genetycznie zmodyfikowanych, Dz. U. 2001 z 25.07.2001, nr 76, poz. 811z. p. zm.
 
5.
Ustawa z dnia 21.05.2003 roku o zmianie ustawy o organizmach genetycznie zmodyfikowanych oraz ustawy o warunkach zdrowotnych żywności i żywienia, Dz. U. 2003 z 24.07. 2003, nr 130, poz. 1187.
 
6.
Colborn T, Dumanowski D, Myers JP. Nasza skradziona przyszłość. Aluber Warszawa 1996.
 
7.
Kowalczyk K, Gruszecka D. Możliwości wykorzystania GMO – nadzieje i obaw. Wydawnictwo Ekolubelszczyzna XXI w. red. E. Bojar, K. Pylak, Lublin – Toruń 2009: 45-66.
 
8.
Smith J.M. Nasiona kłamstwa, czyli o łgarstwie przemysłu i rządów na temat żywności modyfikowanej genetycznie. Oficyna Wydawnicza „Pro scientiae”, Poznań 2007.
 
9.
Wiąckowski S. Genetycznie Modyfikowane Organizmy – obietnice i fakty. Wydawnictwo Ekonomia i Środowisko, 2008.
 
10.
Grajek W. Modyfikacje genetyczne surowców. Post Nauk Rol. 2006; 5: 9-14.
 
11.
Heritage J. The fate of transgens in human gut. Nature Biotechnology 2004; 22: 170-172.
 
12.
Lisowska K. Blaski i cienie modyfikacji genetycznych w rolnictwie http://www.wiadomosci24.pl, 2007-11-18.
 
13.
 
14.
Twardowski T. Rożne kolory biotechnologii i biogospodarka. Kosmos Prob Nauk Biol. 2007; 56(3-4): 221-226.
 
15.
Zimny J. Żywność modyfikowana genetycznie i bezpieczeństwo jej stosowania. Post Nauk Rol. 2007; 1: 31.
 
16.
Klapczyński H. GMO, http://www.racjonalista.pl, (2009).
 
17.
Kosicka – Gębska M. Gębski J. Żywność zmodyfikowana genetycznie – bariery i możliwości rozwoju w opinii respondentow. Roczniki Naukowe SGGW 2009; 10(1): 182-185.
 
18.
Ustawa z dnia 11.05.2001 roku o warunkach zdrowotnych żywności i żywienia, Dz. U. Nr 63 poz. 634 z. p. zm.
 
19.
Pietrzyk S, Bloniarczyk K. Żywność genetycznie modyfikowana, Laboratorium 2007; 9: 34-38.
 
20.
Tanya A K N. Health Benefits and Risks of GeneticallyModified Foods. J Cameroon Academ Scien. 2006; 6(1): 65.
 
21.
Klein M. Transformowanie roślin. Zastosowanie metod biotechnologicznych w hodowli roślin. Red. B Michalik Drukrol s. c. Krakow 1996; 9: 139-155.
 
22.
Malepszy S. Biotechnologia roślin. Warszawa: PWN; 2001.
 
23.
Organizmy zmodyfikowane genetycznie, Materiały szkoleniowe, Polskie Zrzeszenie Inżynierow i Technikow Sanitarnych. Oddział Wielkopolski, Poznań 2007: 46-49.
 
24.
Sowa S, Linkiewicz A. Rośliny genetycznie zmodyfikowane. Wydawnictwo Organizmy genetycznie zmodyfikowane PZIiTS Oddział Wielkopolski Poznań 2007.
 
25.
Winter PC, Mickey GJ, Fletcher HL. Krótkie wykłady Genetyka Wydawnictwo PWN Warszawa 2001.
 
26.
Filiminów J, Berger S. Genetyka pod społeczną kontrolą. Bezp Hig Żyw. 2004; 3(5): 36-38.
 
27.
Malepszy S. Rośliny transgeniczne – nauka i praktyka rolnicza. W: Kamienieckiego K, Kossobudzkiego P, Nurzyńskiej I, red. Genetycznie modyfikowane organizmy. Kto ma rację? Fundacja na rzecz Ekorozwoju Polskiego Rolnictwa (FDPA), Warszawa 2003.
 
28.
Łysak A. Zwierzęta transgeniczne (genetycznie zmodyfikowane) – instrument wszechstronnych zastosowań. Wiad Zootechniczne 2003; 2: 41–44.
 
29.
Korzyści ekonomiczne upraw z GMO, Wspolnotowy Serwis Informacyjny Badań i Rozwoju, CORDIS, http://cordis.europa.eu.int.
 
30.
Linkiewicz A, Wiśniewska J, Sowa S. Molekularne metody wykrywania i identyfikacji organizmów genetycznie zmodyfikowanych (GMO). Biotechnologia 2006; 3(74): 44-52.
 
31.
Lipiński D, Szalata M, Kolak R. i in. Ekspresyjne konstrukcje genowe prawidłowych i zmutowanych genow. Biotechnologia 2006; 1(60): 48-73.
 
32.
Richt JA, Kasinathan P, Hamir AN, Castilla J, Sathiyaseelan T, Vargas F, i wsp. Production of cattle lacking prion protein. Nat Biotechnol. 2007; 25(1): 132-8.
 
33.
Hoy MA. Transgenic inects for pest management programs: status and prospects. Enviro. Biosafety Res. 2003; 1: 1-5.
 
34.
Pietrzyk S, Bloniarczyk K. Żywność genetycznie modyfikowana, Laboratorium 2007; 9, 34-38.
 
35.
Zwierzchowski L. Transgeniczne zwierzęta i rośliny jako bioreaktory przyszłości. Kosmos 2000; 1–2(49): 123–133.
 
36.
Bieniek J. Organizmy zmodyfikowane genetycznie (GMO), Zasoby przyrodnicze szansą zrównoważonego rozwoju. Materiały szkoleniowe Ministerstwo Środowiska, Kraków 2007; 79.
 
37.
Frewer L J, Howard Ch, Aaron J J. Consumer Acceptance of Transgenic Crops, Pertic. Sci, 1998; 52: 388.
 
38.
Sokalski M. Zasady koegzystencji produkcji konwencjonalnej, ekologicznej oraz genetycznie zmodyfikowanej. Rolnictwo ekologiczne a GMO http://gmo-eko.net/referaty/so... (dostęp: 07.2009).
 
39.
PBS DGA. www.pbsdga.pl (dostęp: 17.02.2009).
 
40.
Twardowski T. Biotechnologia i inżynieria genetyczna – zagadnienia wstępne Wydawnictwo Biotechnologia żywności Red. W. Bednarski, A. Reps, WNT, Warszawa 2005: 13-17.
 
41.
Bartoszewski G. Genetycznie modyfikowane organizmy – szanse i zagrożenia. Katedra Genetyki, Hodowli i Biotechnologii Roślin SGGW,181-182.
 
42.
Jaworska A, Kapuścińska J. Opinie konsumentow, handlowcow oraz odbior społeczny w Polsce, krajach UE oraz na świecie na temat żywności modyfikowanej genetycznie. Wiedza Techniczna, 2010; 1: 63.
 
43.
Hałat Z. Alergeny organizmów genetycznie zmodyfikowanych, Alergia 2004: 2-6.
 
44.
Stankiewicz D. Organizmy zmodyfikowane genetycznie. Kancelaria Sejmu, Biuro Studiów i Ekspertyz. Wydział Analiz Ekonomicznych i Społecznych. Warszawa 2000; 750.
 
45.
Bujak F. Potencjalne i realne zagrożenia genetycznie modyfikowanych organizmów dla rolnictwa i rolnikow. W: Florek M, Wdowiak L, red. Źrodła zagrożeń i profilaktyka zdrowotna w rolnictwie. Lublin 2009: 175-182.
 
46.
Cook A J, Kerr G N, Moore K. Attitudes and intentions towards purchasing GM food. J Economic Psychol. 2002; 23(5): 557-572.
 
47.
Michalik P. Modzelewska K. Wpływ GMO na środowisko i zdrowie człowieka w świadomości mieszkańcow wsi i małych miast w powiecie płockim (Mazowieckie) i grajewskim (Podlaskie), Ochrona Środowiska i Zasobow Naturalnych 2011; 49: 452-453.
 
48.
Malarkey T. Human health concerns with GM, Crops Mutation Research 2008; 544: 217, 221.
 
49.
Pusztai A Bardocz S Ewen SWB. Genetically modified foods. Potential human health effect W. Food safety: Contaminants and toxins ed. P. Mello J.P.F., Scotish Agricultural College, Edinburgh 2003.
 
eISSN:2084-4905
ISSN:2083-4543