6
MNiSW
58.21
ICV
PRACA POGLĄDOWA
 
 

Biobankowanie materiału genetycznego a problem ochrony dóbr osobistych dawców

 
1
I Katedra Prawa Cywilnego, Katolicki Uniwersytet Lubelski
MONZ 2012;18(3):200–205
SŁOWA KLUCZOWE:
STRESZCZENIE ARTYKUŁU:
Biobanki (banki tkanek i komórek) dysponują danymi dawców materiału genetycznego. Dane te należą do sfery prywatności, będącej dobrem osobistym dawcy. Niewłaściwe wykorzystanie tych danych, zwłaszcza poprzez ich niewłaściwe udostępnianie, może stanowić bezprawne naruszenie dóbr osobistych i naruszyć interesy dawców. Celem artykułu jest omówienie praktycznej i prawnej problematyki ochrony dóbr osobistych dawców materiału genetycznego w biobankowaniu. Autor wskazuje rozwiązania prawne kluczowe dla ochrony interesów dawców materiału genetycznego. W związku z biobankowaniem może dojść do naruszenia dóbr osobistych dawcy oraz mogą być u niego wywołane szkody majątkowe. Dawca może dochodzić roszczeń niemajątkowych (np. o zaniechanie naruszeń), majątkowych (odszkodowanie) oraz mieszanych (np. zadośćuczynienie pieniężne). Na biobankach spoczywa ustawowy obowiązek zachowania szczególnej, zdaniem autora najwyższej, staranności przy postępowaniu z danymi identyfikującymi dawcę. Niedochowanie tej staranności będzie skutkować prawną odpowiedzialnością biobanku, najczęściej z tytułu winy nieumyślnej (np. niedbalstwa). Zdaniem autora, biobanki będą ponosić odpowiedzialność już na podstawie najlżejszej postaci winy (culpa levissima) z racji zaostrzonego w tym zakresie reżimu prawnego oraz charakteru naruszanych dóbr. Autor zauważa, że anonimizacja danych osobowych jest najpewniejszą metodą ochrony interesów dawców. Nie może być ona jednak dogmatyzowana. W praktyce należy stosować zasadę, iż anonimowość danych identyfikujących dawcę ma być zachowana wszędzie tam, gdzie ich znajomość nie jest absolutnie niezbędna. Podnosi to ochronę dawców i może być warunkiem zachowania tej ochrony. Powyższej zasadzie powinien dać właściwy wyraz ustawodawca.
eISSN:2084-4905
ISSN:2083-4543