6
MNiSW
58.21
ICV
PRACA ORYGINALNA
 
 

Społeczno-ekonomiczne warunki bytowe dzieci w Polsce na tle krajów Unii Europejskiej. Część I

Agnieszka Genowska 1  ,  
 
1
Zakład Zdrowia Publicznego, Uniwersytet Medyczny w Białymstoku
2
Katedra Polityki Międzynarodowej, Uniwersytet w Białymstoku
3
Zakład Epidemiologii i Badań Populacyjnych, Collegium Medicum Uniwersytet Jagielloński
MONZ 2017;23(1):16–24
SŁOWA KLUCZOWE:
STRESZCZENIE ARTYKUŁU:
Wprowadzenie i cel pracy:
Ubóstwo dzieci jest zjawiskiem wielowymiarowym, kumulującym wiele niekorzystnych czynników, sprzyjającym występowaniu ryzyka zdrowotnego i niskich osiągnięć edukacyjnych. Walka z ubóstwem jest prowadzona nie tylko w wymiarze politycznym na poziomie krajowym, ale także w UE poprzez strategię Europa 2020. Poznanie i ocena społeczno-ekonomicznych warunków bytowych dzieci w wieku 0–17 lat w Polsce na tle krajów Unii Europejskiej w latach 2005–2014.

Materiał i metoda:
Informacje o ubóstwie lub wykluczeniu społecznym dzieci w krajach UE w latach 2005–2014 uzyskano z Eurostatu. Analizowano rozpowszechnienie oraz zmiany współczynników ubóstwa lub wykluczenia społecznego, do zbadania których zastosowano Joinpoint Regression.

Wyniki:
W 2014 roku ubóstwo lub wykluczenie społeczne dzieci w wieku 0–17 lat, mierzone współczynnikiem AROPE plasowało Polskę na 15. miejscu wśród krajów UE. Istotne zmniejszenie ubóstwa lub wykluczenia społecznego w Polsce obserwowano do przełomu lat 2008/2009. Podobne trendy występowały w Wielkiej Brytanii, Irlandii i Holandii. Pomimo zmniejszenia zagrożenia ubóstwem relatywnym po uwzględnieniu w dochodach transferów społecznych oraz pogłębionej deprywacji materialnej dzieci w Polsce, wartości tych parametrów były wyższe w porównaniu do przeciętnej w UE. W okresie 2007–2014 nastąpiła znaczna poprawa sytuacji polskich dzieci żyjących w gospodarstwach domowych o bardzo niskiej intensywności pracy, w 2014 roku parametr ten przyjmował niższe wartości jedynie w Luksemburgu i Słowenii.

Wnioski:
Pomimo że Polska doświadczyła korzystnych zmian społecznych, przejawiających się poprawą warunków bytu najmłodszej populacji, to jednak przez ostatnie dziesięć lat zagrożenie zjawiskiem ubóstwa lub wykluczenia społecznego dzieci było w Polsce wyższe w porównaniu do średniej unijnej.

Wykaz skrótów:
AROPE – at risk of poverty or social exclusion (zagrożenie ubóstwem lub wykluczeniem społecznym); GUS – Główny Urząd Statystyczny; PKB – Produkt Krajowy Brutto; PPS – Purchasing Power Standard (standard siły nabywczej); r.ż. – rok życia; UE – Unia Europejska; UNICEF (United Nations International Children`s Emergency Fund) – Fundusz Narodów Zjednoczonych na Rzecz Dzieci


Introduction:
Child poverty is a multidimensional phenomenon, accumulating a number of unfavourable factors favouring the occurrence of health risk and low educational attainment. The fight against poverty is carried out not only in the political dimension at the national level, but also in the EU led by the Europe 2020 strategy.

Objective:
Knowledge and assessment of the socio-economic living conditions of children aged 0–17 years in Poland in comparison with EU countries in the period 2005–2014.

Material and Methods:
Information about poverty or social exclusion of children in the EU in 2005–2014 were obtained from Eurostat. The prevalence and changes in rates of poverty or social exclusion were analyzed, and evaluated using the Joinpoint Regression.

Results:
In 2014, poverty or social exclusion of children aged 0–17 years, measured with AROPE ratio, placed Poland in the 15th position among the EU countries. A significant reduction in poverty or social exclusion in Poland was observed until the turn of 2008/2009. Similar trends occurred in the United Kingdom, Ireland and the Netherlands. Despite the reduction in risk of relative poverty rate after taking into account social transfers and in severe material deprivation of children in Poland, the values were higher than the average in the EU. In 2007–2014, there was a substantial improvement in the situation of Polish children living in households with very low work intensity, and in 2014 the parameter had lower values only in Luxembourg and Slovenia

Conclusions:
]Although Poland has experienced positive social change manifested with improvement of living conditions of the youngest population, in the last ten years the threat of the phenomenon of poverty or social exclusion of children was higher compared to the EU average.

AUTOR DO KORESPONDENCJI:
Agnieszka Genowska   
Zakład Zdrowia Publicznego, Uniwersytet Medyczny w Białymstoku, 15-295 Białystok, ul. Szpitalna 37
 
REFERENCJE:
1. Inchley J, Currie D, Young T, Samdal O, Torsheim T, Augustson L, et al. Growing up unequal: gender and socioeconomic differences in young people’s health and well-being. Health Behaviour in School-aged Children (HBSC) study: international report from the 2013/2014 survey. WHO, Copenhagen 2016.
2. UNICEF: Innocenti Report Card 13. Równe szanse dla dzieci. Nie¬równości w zakresie warunków i jakości życia w krajach bogatych. UNICEF, Florencja 2016.
3. Kołaczek B. Warunki życia rodzin z dziećmi. Tendencje pierwszych lat XXI wieku. Polit Społ. 2009; 9: 5–12.
4. Europejska Sieć Przeciwdziałania Ubóstwu i Eurochild: Ku lepszej jakości życia europejskich dzieci. Ubóstwo dzieci w Europie. EAPN i Eurochild, Bruksela 2013.
5. Nogowski J. Wykluczenie społeczne a kontekście ubóstwa i bezdom¬ności. Civitas et Lex. 2015; 1(5): 55–64.
6. Europejska Sieć Przeciwdziałania Ubóstwu: Ubóstwo i nierówności w Unii Europejskiej. EAPN, Bruksela 2014.
7. Europejska Fundacja na rzecz Poprawy Warunków Życia i Pracy: Ja¬kość życia na obszarach miejskich i wiejskich Europy. Eurofound, Luksemburg 2014.
8. Główny Urząd Statystyczny: Obszary wiejskie. Powszechny Spis Rolny. GUS, Olsztyn 2013.
9. Tarkowska E (red.). Ubóstwo i wykluczenie społeczne młodzieży: raport z badań. Instytut Pracy i Spraw Socjalnych, Warszawa 2007.
10. Blumsztajn A. Niedożywienie dzieci w Polsce: korelat ubóstwa czy problem zdrowia publicznego? Polit Społ. 2004; 9: 5–9.
11. Kłos B. Ubóstwo wśród dzieci. W: Szymańczak J (red.). Dzieci z grup ryzyka. Studia BAS. 2009; 1(17): 11–38.
12. Pokrzywa M. Zagrożenie wykluczeniem społecznym dzieci i młodzieży z rodzin ubogich w województwie podkarpackim. Acta Univ Lodz Folia Socjol. 2014; 49: 163–180.
13. Pickett K, Wilkinson R. Child wellbeing and income inequality in rich societies: ecological cross sectional study. BMJ. 2007; 335(7629): 1080.
14. Główny Urząd Statystyczny: Warunki życia rodzin w Polsce. GUS, Warszawa 2013.
15. Główny Urząd Statystyczny: Ubóstwo w Polsce w 2013 i 2014. GUS, Warszawa 2015.
16. Kurowski P. Koszyki minimum socjalnego i minimum egzystencji – dotychczasowe podejście. Instytut Pracy i Spraw Socjalnych, War¬szawa 2002. https://www.ipiss.com.pl/wp-content/uploads/downlo¬ads/2012/08/rola_funk_min_soc_egz.pdf (dostęp: 8.01.2017).
17. Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. Tekst jednolity. Dz. U. z 2016 r. poz. 930, 1583.
18. Panek T, Zwierzchowski J. UE w ujęciu regionalnym. Zesz Nauk Instytut Statyst Demogr SGH. 2013; 35: 1–117.
19. Główny Urząd Statystyczny: Beneficjenci pomocy społecznej i świad¬czeń rodzinnych w 2014 roku. GUS, Kraków 2015.
20. Komunikat Komisji, Europa 2020. Strategia na rzecz inteligentnego i zrównoważonego rozwoju sprzyjającego włączeniu społecznemu. Bruksela 3.3.2010, KOM(2010) 2020 wersja ostateczna.
21. Eurostat: Children at risk of poverty or social exclusion http://ec.europa. eu/eurostat/web/income-and-living-conditions/data/ad-hoc-modules (dostęp: 20.12.2016).
22. Eurostat Glossary: At risk of poverty or social exclusion (AROPE) http:// ec.europa.eu/eurostat/statistics-explained/index.php/Glossary:At_ risk_of_poverty_or_social_exclusion_(AROPE) (dostęp: 20.12.2016).
23. Clegg L, Hankey B, Tiwari R, Feuer E, Edwards B. Estimating ave¬rage annual percent change in trend analysis. Stat Med. 2009; 28(29): 3670–3682.
24. UNICEF: Innocenti Report Card 10: Ubóstwo dzieci. Najnowsze dane dotyczące ubóstwa dzieci w krajach rozwiniętych. UNICEF, Florencja 2012.
25. EUROSTAT: Statistical books. Key figures on Europe 2015 edition. Eurostat, Luxembourg 2015.
26. Food and Agriculture Organization. FAO Statistical Yearbook 2014. Europe and Central Asia food and agriculture. FAO, Budapest 2014.
27. Murawska A. Czynniki różnicujące poziom bezrobocia w wiejskich gospodarstwach domowych w Polsce. Stowarzysz Ekonom Roln Agro-bizn. 2015; 17(3): 283–289.
28. Czapiński J, Panek T (red). Warunki i jakość życia Polaków. Diagnoza społeczna 2009. Rada Monitoringu Społecznego, Warszawa 2009.
29. Zgliczyński W. Wynagrodzenia w Polsce. Studia BAS. 2013; 22(159): 1–4.
30. European Platform for Investing In Children EU, The Netherlands stand for social inclusion and participation. No one should be left on the side lines. Children deserve special attention, http://ec.europa.eu/social/ main.jsp?catId=1248&langId=en&intPageId=3651 (dostęp: 10.01.2017).
31. Warzywoda-Kruszyńska W. Wyzwania dla Polski wynikające z utrzy¬mującej się biedy wśród dzieci. W: Księga ubogich. Biuro RPO, War-szawa 2009.
eISSN:2084-4905
ISSN:2083-4543