6
MNiSW
58.21
ICV
PRACA ORYGINALNA
 
 

Poczucie własnej uogólnionej skuteczności a wybory żywieniowe młodych kobiet rekreacyjnie uprawiających fitness

Maria Gacek 1  
 
1
Zakład Medycyny Sportowej i Żywienia Człowieka, Akademia Wychowania Fizycznego w Krakowie
MONZ 2016;22(3):227–231
SŁOWA KLUCZOWE:
STRESZCZENIE ARTYKUŁU:
Wstęp:
Poprawie potencjału zdrowotnego człowieka sprzyjają rekreacyjna aktywność fizyczna i racjonalny sposób żywienia, które są warunkowane różnymi czynnikami, w tym cechami osobowości jednostki.

Cel pracy:
Celem badań była analiza zależności między poczuciem własnej uogólnionej skuteczności a częstością konsumpcji wybranych produktów spożywczych w grupie młodych kobiet rekreacyjnie uprawiających fitness.

Materiał i metody:
Badania przeprowadzono w grupie 200 młodych kobiet (25-35 lat), regularnie podejmujących rekreacyjną aktywność fizyczną w małopolskich klubach fitness. Zastosowano autorski kwestionariusz częstości spożywania produktów i Skalę Własnej Uogólnionej Skuteczności (GSES) Schwarzera i wsp. Analizę wyników przeprowadzono z zastosowaniem testu U Manna-Whitneya i współczynników korelacji rangowych Spearmana w pakiecie statystycznym PQStat ver. 1.6.

Wyniki:
Analiza statystyczna wykazała, że wraz ze wzrostem poczucia skuteczności kobiet wrastała częstość spożywania pieczywa razowego (p<0,01), ryżu i makaronu razowego (p<0,001), nasion strączkowych (p<0,05), mlecznych przetworów fermentowanych (p<0,05), ryb (p<0,01), owoców morza (p<0,05), mięsa (p<0,05) i soków warzywnych (p<0,05). Porównanie średniej częstości konsumpcji produktów spożywczych w zależności od poziomu skuteczności dowiodło, że kobiety o wysokim jej nasileniu istotnie częściej spożywały pieczywo razowe (p<0,05), ryż i makaron razowy (p<0,001), sery twarogowe o obniżonej zawartości tłuszczu (p<0,01), owoce morza (p<0,05), oliwę z oliwek (p<0,05), soki warzywne (p<0,05), napoje słodkie (p<0,05) i wodę mineralną (p<0,05), a istotnie rzadziej pieczywo jasne (p<0,05) niż kobiety o niższej samoskuteczności.

Wnioski:
Wykazano predykcyjną rolę poczucia własnej uogólnionej skuteczności w odniesieniu do jakościowych aspektów sposobu żywienia młodych aktywnych fizycznie kobiet, ze wskazaniem na bardziej racjonalne wybory żywieniowe kobiet o wyższym jej nasileniu.

AUTOR DO KORESPONDENCJI:
Maria Gacek   
Zakład Medycyny Sportowej i Żywienia Człowieka, Akademia Wychowania Fizycznego w Krakowie, Al. Jana Pawła II 78, 31-571 Kraków
 
REFERENCJE:
1. Willet W, Skerrett P. Eat, drink and be healthy: The Harvard Medical School Guide to Healthy Eating. Free Press/Simon&Schuster Inc, 2005.
2. Walter P, Infanger E, Muhlemann P. Food pyramid of the Swiss Society for Nutrition. Ann Nutr Metab. 2007; 51(Suppl. 2): 15–20.
3. Całyniuk B, Grochowska-Niedworok E, Białek A, i wsp. Piramidy żywienia – wczoraj i dziś. Probl Hig Epidemiol. 2011; 91(1): 20–24.
4. Pyrzyńska E. Zalecenia żywieniowe i formy ich upowszechniania. Zesz Nauk. UEK 2014; 3 (927): 75–86.
5. Piramida Zdrowego Żywienia i Aktywności Fizycznej IŻŻ w Warszawie (www.izz.waw.pl).
6. Kłosiewicz-Latoszek L. Zalecenia żywieniowe w prewencji chorób przewlekłych. Probl Hig Epidemiol. 2009; 90(4): 447–450.
7. Bronkowska M. Ocena sposobu żywienia z elementami stylu życia kobiet o małej aktywności fizycznej. Spożycie wybranych składników pokarmowych. Rocz Panstw Zakl Hig. 2007; 58(1): 177–183.
8. Bronkowska M, Karcz I. Ocena zawartości witamin w racjach pokar¬mowych kobiet o niskiej aktywności fizycznej. Rocz Panstw Zakl Hig. 2007; 58(3): 533–540.
9. Bronkowska M, Karcz I. Ocena zawartości wybranych mikro- i ma¬kroelementów w całodziennych racjach pokarmowych kobiet o niskiej aktywności fizycznej. Rocz Panstw Zakl Hig. 2007; 58(4): 609–615.
10. Gacek M. Ocena sposobu żywienia i stanu odżywienia kobiet w wieku 19–25 lat o zróżnicowanej aktywności fizycznej. Rocz Panstw Zakl Hig. 2007; 58(4): 649–656.
11. Aerenhouts D, Hebbelinck M, Poortmans JR, et al. Nutritional habits of Flemish adolescent sprint athletes. Int J Sport Nutr Exerc Metab. 2008; 18(5): 509–523.
12. Soric M, Misigoj-Durakovic M, Pedisic Z. Dietary intake and body composition of prepubescent female aesthetic athletes. Int J Sport Nutr Exerc Metab. 2008; 18(3): 343–354.
13. Gacek M. Ocena poziomu spożycia składników odżywczych w grupie młodych kobiet uprawiających fitness. Rocz Panstw Zakl Hig. 2009; 60(4): 375–379.
14. Gacek M, Frączek B, Morawska M. Self-efficacy as a predictor of dietary choices in a group of young women practicing fitness on a recreational basis. Med Sport. 2015; 31(2): 61–68.
15. Grochowska E, Jarzyna R. Aktywność fizyczna w profilaktyce i leczeniu chorób cywilizacyjnych – kluczowa rola kinazy białkowej aktywowanej przez AMP (AMPK). Postepy Hig Med Dosw 2014: 68: 1114–1128.
16. Wernhart S, Dinic M, Pressler A, et al. Prevention of cardiovascular diseases through sport and physical activity: A question of intensity? Herz 2015; 40(3): 361–368.
17. Remick AK, Polivy J, Pliner P. Internal and external moderators of the effect of variety on food intake. Psychol Bull. 2009; 135(3): 434–451.
18. Juczyński Z. Narzędzia pomiaru w promocji i psychologii zdrowia. Warszawa, PTP, 2009.
19. Gacek M, Frączek B. Nutritional evaluation of junior football players depending on the global level of self- efficacy of the athletes. Med Sportiva 2013; 17(2): 72–75.
20. Gacek M. Selected individual differences as predictors of milk product consumption in a group of perimenopausal women in the light of health hazards. Prz Menopauzalny 2013; 17(4): 300–306.
21. Gacek M. Selected individual differences as determining factors of cereal product, fruit and vegetable consumption among perimenopausal wo¬men, in light of health hazards. Prz Menopauzalny 2013; 17(5): 385–391.
22. Gacek M. Soy and legume seeds as sources of isoflavones: selected indi¬vidual determinants of their consumption in a group of perimenopausal women. Prz Menopauzalny 2014; 18(1): 27–31.
23. Gacek M. Individual differences as predictors of dietary patterns among menopausal women with arterial hypertension. Prz Menopauzalny 2014; 18(2): 101–108.
24. Zalewska-Puchała J, Majda A, Gałuszka A, et al. Health behaviour of students versus a sense of self-efficacy. Adv Med Sci. 2007; 52(Suppl 1): 73–77.
25. Łuszczyńska A, Tryburcy M, Schwarzer R. Improving fruit and vege¬table consumption: a self-efficacy intervention compared with a com-bined self-efficacy and planning intervention. Health Educ Res. 2007; 22(5): 630–638.
26. Samolińska W, Kiczorowska B. Ocena sposobu żywienia kobiet uczest¬niczących w zajęciach fitness na tle aktualnych zaleceń żywieniowych. Probl Hig Epidemiol. 2014; 95(2): 339–345.
27. Górnicka M, Gorzelańczyk J, Frąckiewicz J. Spożycie witamin C, E wśród kobiet uprawiających fitness. W: Wolska-Adamczyk A. (red.). Współczesne kierunki działań prozdrowotnych. Warszawa, Wyd. WSI¬iZ, 2015:169–186.
28. Martin L, Lambeth A, Scott D. Nutritional practices of national female soccer players: Analysis and recommendations. J Sports Sci Med. 2006; 5(1): 130–137.
29. Frączek B, Gacek M. Frequency of consumption of food products by a group of Polish athletes in relationship to the qualitative recom-mendations included in the Swiss food pyramid. Med Sportiva 2013; 17(1): 13–17.
eISSN:2084-4905
ISSN:2083-4543