6
MNiSW
58.21
ICV
PRACA POGLĄDOWA
 
 

Alkohol – panaceum medycyny ludowej dawnych ziem polskich w XIX stuleciu i na początku XX w. Część II. Pozostałe bolączki

 
1
Samodzielna Pracownia Edukacji Medycznej, Pomorski Uniwersytet Medyczny w Szczecinie
MONZ 2013;19(3):344–350
SŁOWA KLUCZOWE:
STRESZCZENIE ARTYKUŁU:
Wprowadzenie i cel pracy: Alkohol w lecznictwie ludowym w terapii takich chorób jak: zimnica, cholera, czerwonka, gruźlica i objawów – żółtaczki, kolek, bólów brzucha i biegunek został omówiony w części I pracy. W tej części skupiono się na stosowaniu alkoholu podczas porodu i połogu, u dzieci, jak również w leczeniu chorób spowodowanych przeciążeniem pracą, bólów reumatycznych, schorzeń serca. Ukazano również leczenie konwulsji, chorób oczu i zębów. Celem pracy było ustalenie, w jakich schorzeniach ludność wiejska dawnych ziem polskich w czasie zaborów posługiwała się alkoholem i czy istotnie alkohol można nazwać ludowym panaceum. Materiał i metoda: Po przeprowadzeniu poszukiwań w pismach zamieszczających artykuły folklorystyczne z XIX i początków XX w. (64 tomy) oraz w monografiach opisujących wieś (72 tomy) z okresu zaborów, przyporządkowano znalezione materiały poszczególnym chorobom, używając mianownictwa ludowego. Pracę ze względu na jej objętość podzielono na dwie części. Przeprowadzono krytykę wewnętrzną źródeł. Zastosowano metodę integralną. Mianownictwo botaniczne oparto o „Krytyczną listę roślin naczyniowych Polski”. Wyniki, wnioski: W medycynie ludowej alkohol, zwłaszcza mocny, można uznać za panaceum. Podawano go zarówno dzieciom, jak i dorosłym. Znacznie wcześniej niż w medycynie naukowej znalazł zastosowanie w leczeniu ran. Dostrzeżono również jego właściwości analgetyczne, stąd powszechnie stosowano go przy porodach. Używano powszechnie alkoholu w leczeniu bólów stawów, zębów, w chorobach spowodowanych przeciążeniem pracą, w leczeniu paraliżu. Przypuszczalnie odgrywał dużą rolę w zwalczaniu niegdyś częstej jaglicy.

Introduction and aim of the article: Alcohol in folk medicine in the treatment of ailments such as malaria, cholera, dysentery, tuberculosis and symptoms of jaundice, gripes, stomach aches and diarrhea was discussed in Part I of the article. In this part, the focus is on the use of alcohol during childbirth and confinement, in the treatment of children and also ailments caused by hard labour, rheumatism and heart conditions. The treatment of convulsions, eye conditions and teeth are also described. The aim of the study was to establish what ailments were treated by the country people of old Polish lands under foreign rule by using alcohol, and whether alcohol can indeed be called the folk panacea. Material and method: After conducting research in journals publishing folk articles from the 19th century and the beginning of the 20th century (64 volumes) and in monographs describing the countryside (72 volumes) at the time of foreign rule, the materials found were matched to particular ailments, with the use of folk names. Due to its length, the article was divided into two parts. Inner criticism of sources was conducted. The integral method was used. The botanical names were based on “Krytyczna lista roślin naczyniowych Polski”. Results, conclusions: In folk medicine, alcohol – especially high proof – might be considered a panacea. It was given to both adults and children. Before it became part of academic medicine, alcohol was commonly used in the treatment of wounds. Its analgesic properties were also acknowledged, thus it was commonly used during childbirth. Alcohol was a common remedy in treating joint pain, teeth, conditions caused by hard labour and paralysis. It was probably a key remedy in treating trachoma which was very common in the past. Key words: panacea, folk medicine, ethnomedicine, ethnopharmacology, alcohol
eISSN:2084-4905
ISSN:2083-4543