6
MNiSW
58.21
ICV
PRACA POGLĄDOWA
 
 

Alkohol – panaceum medycyny ludowej dawnych ziem polskich w XIX stuleciu i na początku XX w. Część I. Ograżka, kolera, czerwonka, laksy , boleści w dołku, żółtaczka, kolki i suchoty

 
1
Samodzielna Pracownia Edukacji Medycznej, Pomorski Uniwersytet Medyczny w Szczecinie
MONZ 2013;19(3):337–343
SŁOWA KLUCZOWE:
STRESZCZENIE ARTYKUŁU:
Wprowadzenie i cel pracy: Alkohol w lecznictwie ludowym w pierwszej połowie XIX w. był traktowany przez lekarzy jako przejaw „zabobonnego myślenia”, lecz występował, jak się wydawało, dość powszechnie jako składnik ludowych receptur. Celem pracy było ustalenie, w jakich schorzeniach ludność wiejska dawnych ziem polskich w czasie zaborów posługiwała się alkoholem i czy istotnie alkohol stał się ludowym panaceum. Materiał i metoda: Po przeprowadzeniu poszukiwań w czasopismach zamieszczających artykuły o charakterze etnograficznym z XIX i początków XX w. (64 tomy) oraz w monografiach opisujących chłopów (72 tomy) z tego okresu, przyporządkowano znalezione informacje poszczególnym chorobom, stosując ich ludowe nazewnictwo. Materiał ze względu na jego objętość podzielono na dwie części. W pierwszej ujęto leczenie malarii, cholery, czerwonki, gruźlicy, jak i objawów, które określano w medycynie ludowej – „żółtaczką”, „biegunką”, „kolkami”. Została przeprowadzona krytyka wewnętrzna źródeł. Zastosowano metodę integralną. Wyniki, wnioski: Alkohol stanowił podstawowy lek w lecznictwie ludowym XIX wieku. Smarowanie ciała chorego i zalecanie picia wódki „z tłustem” stosowano w większości chorób. W leczeniu zimnicy, cholery i czerwonki przeważały środki zawierające mocny alkohol. Stosowano wraz z alkoholem koproterapię, a w leczeniu czerwonki i żółtaczki kierowano się także zasadą „podobne leczy podobne”. Dotychczas nie opracowano zagadnień związanych z terapią ludową większości chorób zakaźnych, niemniej można przyjąć na podstawie badanego materiału, iż alkohol stanowił w tych chorobach postawę leczenia, podobnie jak w leczeniu biegunek, natomiast w leczeniu żółtaczki i suchot odgrywał mniejszą rolę.
eISSN:2084-4905
ISSN:2083-4543